
Buchführung und Bilanzierung
Beschreibung
Alles über E-Books | Antworten auf Fragen rund um E-Books, Kopierschutz und Dateiformate finden Sie in unserem Info- & Hilfebereich.
Dieses Buch ermöglicht einen einfachen Einstieg in die externe Rechnungslegung. Der Leser lernt zunächst die Grundzüge der Finanzbuchhaltung kennen und erfährt in sieben Lerneinheiten alle relevanten Themen rund um die Buchführung. Dabei werden die Themen ausführlich mit Praxisbeispielen erläutert. Die entsprechenden Geschäftsvorfälle werden hergeleitet, Buchungssätze gebildet und die Darstellung auf T-Konten vorgestellt. Das Gelernte kann danach in Übungsaufgaben vertieft werden. Der Leser kann dann seine eigenen Lösungen mit den Musterlösungen vergleichen. Unterstützend dabei wirkt das Glossar, mit einer Zusammenfassung der wichtigsten Begrifflichkeiten der Rechnungslegung zur Buchführung und Bilanzierung.
Ein grundlegendes Verständnis der Methodik des doppelten Buchens in Konten (Doppik) ist die ideale Voraussetzung zum Studium des zweiten Teils in dem die Elemente des Abschlusses, die Grundbegriffe sowie die Ziele und Funktionen der Bilanzierung erläutert werden. Daran anschließend werden die Fundamentalprinzipien der Bilanzierung sowie die Ansatz-, Bewertungs- und Ausweisvorschriften, die Bilanzierung der Vermögensgegenstände und der Schulden anhand von Beispielen, Abbildungen und Fallstudien sowie die Gewinn- und Verlustrechnung, der Anhang und der Lagebericht kompakt dargestellt.
Das Buch eignet sich hervorragend zum Selbststudium und kann auch als ideale Ergänzung zu Vorlesungen verwendet werden. Mit zahlreichen Beispielen, Tabellen, Übersichten und Merksätzen werden alle relevanten Regelungen verständlich dargestellt. Kurz und prägnant werden Zusammenhänge und Lösungswege aufgezeigt.
Die 2. Auflage wurde überabeitet und inhaltlich erweitert. Das Buch enthält 27 neue Aufgaben mit Lösungen.
Weitere Details
Weitere Ausgaben
Andere Ausgaben

Personen
Prof. Dr. rer. pol. Bernd von Eitzen, Wirtschaftsprüfer/Steuerberater lehrt an der Hochschule Niederrhein auf dem Gebiet der Betriebswirtschaftslehre, insbesondere Wirtschaftsprüfung und Steuerrecht.
Prof. Dr. rer. pol. Andree B. Elsner, Professor für Allgemeine Betriebswirtschaftslehre (BWL) der Technischen Hochschule Lübeck (TH Lübeck). Der diplomierte Ökonom arbeitete nach seinem Examen runde zehn Jahre in Managementpositionen in einer international renommierten Unternehmensberatung und war verantwortlich für die Internationalisierung der Rechnungslegung in zahlreichen Kreditinstituten.
Inhalt
Die Autoren . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . V
Vorwort zur 2. Auflage . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . VII
Abbildungsverzeichnis . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . XV
Abkürzungsverzeichnis . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . XVII
Teil I: Buchführung . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1
1. Grundlagen des Rechnungswesens . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1
1.1 Buchführung als Teil des betrieblichen Rechnungswesens . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1
1.2 Aufgaben der Buchführung . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2
1.3 Gesetzliche Grundlagen der Buchführung . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3
1.3.1 Handelsrechtliche Buchführungspflicht . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3
1.3.2 Steuerrechtliche Buchführungspflicht . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 6
1.3.3 Sanktionierungen bei Verstößen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 8
1.3.4 Grundsätze ordnungmäßiger Buchführung . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 10
1.4 Inventur und Inventar . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 12
1.4.1 Inventur und Inventurverfahren . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 12
1.4.2 Inventar . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 14
1.5 Bilanz . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 17
1.5.1 Inhalt und Form . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 17
1.5.2 Gliederung der Bilanz . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 19
2. System der Doppik und Buchungstechnik der Finanzbuchführung . . . . . . . . . . . . . . . . 22
2.1 Erfolgsneutrale Vermögensumschichtungen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 22
2.2 Das Buchen auf Bestandskonten . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 24
2.2.1 Bestandskonten . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 24
2.2.1.1 Bildung von Bestandskonten . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 24
2.2.1.2 Buchen auf Bestandskonten . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 26
2.2.1.3 Abschluss von Bestandskonten . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 30
2.2.1.4 Bildung von Buchungssätzen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 33
2.3 Buchungen auf Erfolgskonten . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 43
2.3.1 Eigenkapitalveränderungen durch Erfolgsvorgänge . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 43
2.3.2 Bildung von Erfolgskonten . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 44
2.3.3 Buchen auf Erfolgskonten . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 45
2.3.4 Abschluss der Erfolgskonten . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 49
2.3.5 Gewinnermittlung durch Vermögensvergleich und GuV: Distanzrechnung . . . . . . . . . 51
3. Buchungen mit Umsatzsteuer . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 54
3.1 Systematik der Umsatzsteuer . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 54
3.2 Buchung der Umsatzsteuer . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 58
3.3 Buchung der Vorsteuer . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 59
3.4 Abschluss der Umsatzsteuerkonten . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 63
4. Warenverkehr . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 67
4.1 Grundlagen zum Warenverkehr . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 67
4.2 Buchungen im Einkaufsbereich . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 68
4.3 Buchungen im Verkaufsbereich . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 69
4.4 Rücksendungen von Waren an den Lieferanten . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .71
4.5 Rücksendungen von Kunden . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .72
5. Preisnachlässe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .75
5.1 Grundlagen zu Preisnachlässen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .75
5.2 Buchungen von Rabatten . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .75
5.3 Buchungen von Boni . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .77
5.4 Buchungen von Skonti . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .80
6. Anschaffung und Herstellung von Sachvermögen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .83
6.1 Anschaffung von Sachvermögen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .83
6.2 Abschreibungen auf Sachanlagevermögen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .84
7. Periodengerechte Erfolgsabgrenzung . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .89
7.1 Rechnungsabgrenzungsposten . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .90
7.2 Rückstellungen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .96
8. Gemischte Aufgaben . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 100
Teil II: Bilanzierung nach HGB . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 104
Vorbemerkungen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 104
1. Grundlagen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 104
1.1 Abgrenzung internes und externes Rechnungswesen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 104
1.2 Aufgaben der externen Rechnungslegung . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 105
1.3 Rechtliche Grundlagen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 106
1.4 Bestandteile der externen Rechnungslegung . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 108
1.5 Größenabhängige Verpflichtungen und Erleichterungen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 109
1.6 Kapitalmarktorientierte Kapitalgesellschaften . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 113
2. Fundamentalprinzipien der Bilanzierung . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 114
2.1 Vorsichtsprinzip . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 115
2.1.1 Realisationsprinzip . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 116
2.1.2 Imparitätsprinzip . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 116
2.2 Objektivierungsprinzipien . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 117
2.2.1 Einzelbewertungsgrundsatz . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 117
2.2.2 Stichtagsprinzip . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 118
2.3 Ergänzende Gewinnermittlungsgrundsätze . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 118
2.3.1 Nominalwertprinzip . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 118
2.3.2 Going-Concern-Prinzip . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 118
3. Ansatz- und Bewertungsgrundsätze . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 119
3.1 Ansatzgrundsätze (Bilanzierung dem Grunde nach) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 120
3.1.1 Abstrakte Bilanzierungsfähigkeit . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 121
3.1.2 Konkrete Bilanzierungsfähigkeit . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 123
3.1.3 Besonderheiten der Bilanzierungsfähigkeit . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .124
3.1.3.1 Eigentumsvorbehalt . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .125
3.1.3.2 Sicherungsübereignung . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .125
3.1.3.3 Bauten auf fremden Grund und Boden . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .126
3.1.3.4 Factoring . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 126
3.1.3.5 Treuhandverhältnis . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .126
3.1.3.6 Kommissionsgeschäft . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .126
3.1.3.7 Leasing . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .127
3.1.4 Ansatz von Aufwendungen und Erträgen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 130
3.2 Bewertungsgrundsätze (Bilanzierung der Höhe nach) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .132
3.2.1 Zugangsbewertung von Vermögensgegenständen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .133
3.2.1.1 Anschaffungskosten . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .133
3.2.1.2 Herstellungskosten . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .135
3.2.2 Folgebewertung von Vermögensgegenständen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .140
3.2.2.1 Planmäßige Abschreibung . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .140
3.2.2.2 Niederstwertprinzip (außerplanmäßige Abschreibung) . . . . . . . . . . . . . . . .143
3.2.3 Folgebewertung von Schulden (Höchstwertprinzip) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .147
4. Besonderheiten beim Ansatz und Bewertung einzelner Bilanzpositionen. . . . . . . . . . .
147
4.1 Immaterielle Vermögensgegenstände . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .148
4.1.1 Selbstgeschaffene immaterielle Vermögensgegenstände . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .148
4.1.2 Geschäfts- oder Firmenwert . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 150
4.2 Sachanlagen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .152
4.3 Finanzanlagen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .153
4.4 Anlagespiegel . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .155
4.5 Vorräte . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .156
4.5.1 Inventur und Inventar . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .156
4.5.2 Bewertungsvereinfachungsverfahren . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .158
4.5.2.1 Festwertverfahren . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .159
4.5.2.2 Gewogener Durchschnittswert . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .160
4.5.2.3 Lifo-Verfahren . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .162
4.5.2.4 Fifo-Verfahren . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .162
4.6 Forderungen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .163
4.7 Eigenkapital . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .164
4.7.1 Posten des Eigenkapitals bei Kapitalgesellschaften . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .165
4.7.1.1 Gezeichnetes Kapital . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .166
4.7.1.2 Rücklagen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .167
4.7.1.3 Weitere Bestandteile . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .169
4.7.1.4 Vollständige oder teilweise Verwendung des Jahresergebnisses . . . . . . . . . .169
4.7.2 Posten des Eigenkapitals bei Personengesellschaften . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 170
4.8 Rückstellungen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 171
4.8.1 Ansatz und Bewertung . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 171
4.8.2 Ungewisse Verbindlichkeiten . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .173
4.8.3 Drohende Verluste aus schwebenden Geschäften . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .174
4.8.4 Rückstellungen für Kulanzleistungen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .175
4.8.5 Rückstellungen für unterlassene Aufwendungen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .175
4.8.6 Ausweis . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .176
4.9 Verbindlichkeiten . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .176
4.9.1 Bewertung . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .176
4.9.2 Währungsverbindlicheiten . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .176
4.9.3 Ausweis . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .177
4.10 Rechnungsabgrenzungsposten . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .178
4.10.1 Grundkonzeption . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .178
4.10.2 Disagio . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .180
4.11 Latente Steuern . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 181
4.11.1 Konzeptionelle Grundlagen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 181
4.11.2 Ansatz . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 181
4.11.2.1 Aktivische Steuerabgrenzung . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .182
4.11.2.2 Passivische Steuerabgrenzung . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .183
4.11.2.3 Permanente Differenzen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .184
4.11.3 Bewertung . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .185
5. Gewinn- und Verlustrechnung . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .187
5.1 Form, Gliederung und Verfahren . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .187
5.1.1 Gesamtkostenverfahren . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 188
5.1.2 Umsatzkostenverfahren . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .188
5.2 Gleiches Ergebnis . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .189
6. Anhang und Lagebricht . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .190
6.1 Anhang . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .190
6.2 Lagebericht . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 191
Lösungen der Aufgaben von Teil I . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .193
Lösung Aufgabe 1 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .193
Lösung Aufgabe 2 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .193
Lösung Aufgabe 3 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .194
Lösung Aufgabe 4 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .194
Lösung Aufgabe 5 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .194
Lösung Aufgabe 6 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .195
Lösung Aufgabe 7 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .196
Lösung Aufgabe 8 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .196
Lösung Aufgabe 9 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .197
Lösung Aufgabe 10 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .197
Lösung Aufgabe 11 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .198
Lösung Aufgabe 12 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .198
Lösung Aufgabe 13 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .199
Lösung Aufgabe 14 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .199
Lösung Aufgabe 15 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 200
Lösung Aufgabe 16 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 202
Lösung Aufgabe 17 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 202
Lösung Aufgabe 18 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 204
Lösung Aufgabe 19 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 204
Lösung Aufgabe 20 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 206
Lösung Aufgabe 21 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 207
Lösung Aufgabe 22 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 208
Lösung Aufgabe 23 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 209
Lösung Aufgabe 24 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 209
Lösung Aufgabe 25 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 210
Lösung Aufgabe 26 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 211
Lösung Aufgabe 27 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 212
Lösung Aufgabe 28 . 213
Lösung Aufgabe 29 . 214
Lösung Aufgabe 30 . 215
Lösung Aufgabe 31 . 216
Lösung Aufgabe 32 . 216
Lösung Aufgabe 33 . 219
Lösung Aufgabe 34 . 219
Lösung Aufgabe 35 . 219
Lösung Aufgabe 36 . 220
Lösung Aufgabe 37 . 220
Lösung Aufgabe 38 . 221
Lösung Aufgabe 39 . 223
Lösung Aufgabe 40 . 224
Lösung Aufgabe 41 . 224
Lösung Aufgabe 42 . 225
Lösung Aufgabe 43 . 226
Lösung Aufgabe 44 . 227
Lösung Aufgabe 45 . 229
Lösung Aufgabe 46 . 231
Lösung Aufgabe 47 . 233
Lösungen der Aufgaben von Teil II . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ........................................237
Lösung Aufgabe 1 . 237
Lösung Aufgabe 2 . 237
Lösung Aufgabe 3 . 238
Lösung Aufgabe 4 . 239
Lösung Aufgabe 5 . 239
Lösung Aufgabe 6 . 240
Lösung Aufgabe 7 . 241
Lösung Aufgabe 8 . 241
Lösung Aufgabe 9 . 241
Lösung Aufgabe 10 . 241
Lösung Aufgabe 11 . 242
Lösung Aufgabe 12 . 242
Lösung Aufgabe 13 . 242
Lösung Aufgabe 14 . 242
Lösung Aufgabe 15 . 243
Lösung Aufgabe 16 . 243
Lösung Aufgabe 17 . 244
Lösung Aufgabe 18 . 244
Lösung Aufgabe 19 . 244
Lösung Aufgabe 20 . 245
Lösung Aufgabe 21 . 245
Lösung Aufgabe 22 . 246
Lösung Aufgabe 23 . 246
Glossar . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .249
Literaturverzeichnis . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .259
Stichwortverzeichnis . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 261
Weitere Bücher des HDS-Verlags . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .269
Systemvoraussetzungen
Dateiformat: PDF
Kopierschutz: Adobe-DRM (Digital Rights Management)
Systemvoraussetzungen:
- Computer (Windows; MacOS X; Linux): Installieren Sie bereits vor dem Download die kostenlose Software Adobe Digital Editions (siehe E-Book Hilfe).
- Tablet/Smartphone (Android; iOS): Installieren Sie bereits vor dem Download die kostenlose App Adobe Digital Editions oder die App PocketBook (siehe E-Book Hilfe).
- E-Book-Reader: Bookeen, Kobo, Pocketbook, Sony, Tolino u.v.a.m. (nicht Kindle)
Das Dateiformat PDF zeigt auf jeder Hardware eine Buchseite stets identisch an. Daher ist eine PDF auch für ein komplexes Layout geeignet, wie es bei Lehr- und Fachbüchern verwendet wird (Bilder, Tabellen, Spalten, Fußnoten). Bei kleinen Displays von E-Readern oder Smartphones sind PDF leider eher nervig, weil zu viel Scrollen notwendig ist.
Mit Adobe-DRM wird hier ein „harter” Kopierschutz verwendet. Wenn die notwendigen Voraussetzungen nicht vorliegen, können Sie das E-Book leider nicht öffnen. Daher müssen Sie bereits vor dem Download Ihre Lese-Hardware vorbereiten.
Bitte beachten Sie: Wir empfehlen Ihnen unbedingt nach Installation der Lese-Software diese mit Ihrer persönlichen Adobe-ID zu autorisieren!
Weitere Informationen finden Sie in unserer E-Book Hilfe.